ŠTO JE HERPES SIMPLEKS?
Herpes simplex spada u grupu herpes virusa.

Razlikuju se dvije osnovne grupe virusa: herpes simplex virus tip 1 (HSV-1) koji je obično vezan za infekciju usta i lica, te se taj oblik bolesti naziva oralni herpes te herpes simplex tip 2 koji je obično vezan za infekciju genitalnog područja i naziva genitalni herpes.

Herpes simplex je vrlo kontagiozan virus koji se kod oralnog oblika prenosi kapljičnim putem, a kod genitalnog oblika spolnim putem.

Infekcija herpes simpleks virusom obilježena je pojavom malih mjehurića (vezikula) ispunjenih bistrom tekućinom na lagano podignutoj upaljenoj podlozi. Promjene na koži se spontano povlače kroz 7 do 10 dana.

Iako bolest nije teškog karaktera može imati ozbiljne posljedice u novorođenačkoj dobi i kod imunokompromitiranih osoba.

Za virus je karakteristično da kod nekih osoba nakon primarne infekcije više nikada ne uzrokuje simptome, dok se kod nekih infekcija aktivira i do nekoliko puta godišnje.

Herpes simpleks tip I
HSV I najčešće uzrokuje oralni herpes ili groznicu, odnosno promjene na usnama ili unutrašnjosti usne šupljine (herpesni stomatitis). Osim usne šupljine, virus može uzrokovati infekcije oka uključujući kapke, konjunktive i rožnicu (keratitis).

Virus se prenosi kapljičnim putem, poljupcima, kašljanjem te preko predmeta. S obzirom na visoku kontagioznost virusa, primarna HSV-I infekcija se obično događa tijekom djetinjstva. Karakterizirana je slikom herpetičnog gingivostomatitisa odnosno pojavom bolnih mjehurića i ulceracija u ustima, povišenom tjelesnom temperaturom te razdražljivošču.

Jednom kada virus uđe u organizam širi se živčanim vlaknima do ganglija gdje obično ostaje u inaktivnom obliku cijeli život. Kod određenog broja ljudi (oko 30%) nakon primarne infekcije HSV I dolazi do ponovnog javljanja simptoma.

Iako se ne zna točan uzrok zašto se kod nekih osoba virus ponovo aktivira, a kod nekih ne, određeni faktori kao što su emotivni stres, menstruacija, oslabljen imunološki sustav, akutne infektivne bolesti, operacija te slaba prehrana doprinose reaktivaciji virusa.

Infekcija herpes simpleksom u imunokompromitiranih bolesnika
Herpesna infekcija u osoba koje boluju od različitih poremećaja imunosti kao npr. HIV infekcija, često razviajaju vrlo teške oblike bolesti. Najčešće zahvačeni organ je mozak sa slikom seroznog meningitisa (virusna upala moždanih ovojnica) i encefalitisa (virusna upala mozga). Također se može javiti diseminirani oblik bolesti koji zahvaća brojne organe (jetru, pluća, bubreg, itd.) i koji je obilježen visokim mortalitetom.

Herpes simpleks tip II
HSV tip II uzrokuje genitalni herpes. Genitalni herpes uz HPV genitalne infekcije jedna je od najučestalijih spolno prenosivih bolesti. Virus se prenosi spolni putem.

Primarna infekcija HSV tip II tipično se javlja na vulvi i vagini ili penisu mlađih odraslih, popraćena povišenom tjelesnom temperaturom te ponekad povečanim preponskim limfnim čvorovima. Simptomi sekundarnog genitalnog herpesa uključuju pojavu mjehurića na genitalnoj regiji i perineumu (međici), svrbež i umjerenu bol. Pojava simptoma je obično unutar dva do deset dana nakon spolnog odnosa sa zaraženim partnerom.

Mjehurići mogu biti prošireni i na područje uretre što uzrokuje bol i pečenje pri mokrenju. Također su česti pridruženi simptomi kao što su povišena tjelesna temperatura te opča slabost.

Simptomi genitalnog herpesa također mogu biti vrlo malo izraženi ili ne moraju uopće biti prisutni.

U prevenciji genitalnog herpesa važna je upotreba zaštite tijekom spolnog odnosa (kondomi).

Infekcija genitalnim herpesom u trudnoći
Trudnica koja boluje od genitalnog herpesa ima rizik od prijenosa infekcije na dijete tijekom poroda i prolaska dijeteta kroz porodni kanal. Infekcija novorođenčeta virusom herpes simpleks II je teška, često smrtonosna bolest koja prvenstveno uzrokuje upalne procese u mozgu kao što su serozni meningitis te encefalitis.

Posljedice neonatalnog herpesa mogu biti cerebralna paraliza, sljepoča, usporeni psihomotornni razvoj te određeni stupanj mentalne retardacije.

U prevencije neonatalne infekcije herpesom simpleksom tip II, preporuča se redovita kontrola trudnice, a ukoliko je infekcija aktivna u vrijeme termina poroda preporuča se učniti carski rez zbog visokog rizika od prijenosa infekcije na dijete.

DIJAGNOZA
Dijagnoza herpes simpleks infekcije se postavlja na temelju

U slučaju genitalnog herpesa preporuča se obaviti mikrobiološke briseve i na ostale spolno prenosive bolesti, s obzirom na veliku učestalost kombiniraih infekcija genitalnog herpesa s klamidijom ili gonorejom.

LIJEČENJE
Ne postoje specifični anitvirusni lijekovi kojima se vírus može uništiti, ali se može umanjiti težina i trajanje simptoma te učestalost rekurentnih epizoda.

Najčešći lijekovi koji se koriste u liječenju herpes simpleks infekcije su aciklovir, valaciklovir te famciklovir. Lijekovi se mogu koristiti oralno ili lokalno na lezijama kože.

Kod sekundarnih bakterijskih infekcija preporuča se upotreba lokalnih antibiotika.

Također, se preporuča ispiranje lezija na koži vodom i blagim sapunom.

Sistemsko (intravensko) liječenje aciklovirom se provodi kod teških herpesnih infekcija kao što su neonatalna herpesna bolest te herpes simpleks encefalitis u imunokompromitiranih bolesnika.

KOMPLIKACIJE
U odraslih osoba infekcija herpes simpleksom ne uzrokuje ozbiljnije komplikacije osim recidiviraučih infekcija.

Nasuprot tome nenonatalna infekcija često završava teškim oštečenjem mozga i posljedično gluhočom, sljepočom, paralizom, mentalnom retardacijom ili smrću.

Infekcija herpse simpleksom u osoba oboljelih od HIV-a je također česti uzrok smrtnosti zbog razvoja teškog seroznog meningitisa ili encefalitisa.